KÖYÜMÜZÜN DİLİ

 

KELİME ANLAMI
aba abla
abooy şaşkınlık ifadesi
adanat üç çatallı deste tutma el aracı
alabuçuk Yarım yamalak ya da iyi kötü
alaçiğ az pişmiş
alama Avuç içine sığacak boyda taş atma
Annaç Karşı
yemek
ayak yolu, hela, yüz numara tuvalet
bakır küçük kova
beygir at
bezdirme yufkaya göre biraz kalın olan ve sıcak yenen bir ekmek
biyeh çok şaşırma
boksak düvende öküz dışkısının toplandığı ağaç kap
bulut bir ağaç türü- kral ağacı da denir
buymak üşümek- donmak
bülüç- bibi piliç
cara irin
cavur kafir-Müslüman olmayan- Çok muzip olan- kötü
cimicik ya da cımıcık Azıcık
cinci bilye
cinci bilye
ciyeh hayret
culuk hindi
cur curtaşaklı
çanak tabak
çeç arpa buğday tınazı savrulduktan sonra kalan teneler
çeki Alına çekilen başörtüsü
çelmik kalın saman parçaları
çene binanın, duvarın  köşesi
çiğin omuz
çir kaymak, süt üstü
çoluk çocuk aile bireyleri
çorlamak deriyi tuz ve yoğurtla terbiye etmek
çorlu yaralı-bakımsız
çömel diz kırarak ayakta dur
çönmek diz kırarak ayakta durmak
çörek somun-ekmek
çul ince kıl kilim
dam hapishane- ev
damak kapı sürgüsü- kapıyı damaklamak
dambaşı toprak örtülü evin üstü
dayfalmak bunalmak, sıcaktan bayılacak gibi olmak
dayfalmak bunalmak, sıcaktan bayılacak gibi olmak
deh eşeği yürütme emri
delce deste taşımak için kullanılan araba üstü iskelet
delice deste arabası
deşdiman Köy bekçisi
deve tüyü kahve rengi
dığan, dıvan hamur karma için kullanılan metal veya ağaç yayvan kap
dibek içinde keşkek dövülen içi oyuk büyükçe taş
dibek içinde keşkek dövülen içi oyuk büyükçe taş
dimi çuval çuval
dirgen 4 veya 5 li çatal otları toplamak için
dişi ısılmak çenesi kilitlenmek
dolaşık dapbak dupbak giden
dolu tahıl ölçü birimi
dürümek çoğalmak
dürünmek ekmek dürünmek
düver Kara örtü evlerde kiriş gibi kullanılan kalın ağaç
ebe nine-anneanne-baba anne
emme Ama
endee ordaki
enik kedi, köpek yavrusu
enki o
enkirde orada
enkiri orayı
er ekmeği Sahur
eşii ekşi- salça
evinsiz boş işler
evlek dönümün dörte biri tarla
evsin oğlakların konduğu toprak altındaki oda gibi yer
eymeç asa, baston
ferik taze, gök buğday
fırıt çuval çuval
fıydırmak fırlatmak
gabak kel, dazlak
gacara kavgacı, geçimsiz, çığırtkan
gaşımak (argo)-dövme
gede yetim
geme fare
gıçınlamak gezinmek
gıga ağabey
gıli gıli küçük yuvarlak şeyler- Ardıç ağacının tohumları
gıncırdak tahta revalli
gızılgöz eskimiş yoğurt ve sütten yapılan ve karına basılan yağ
gidişik kaşıntı
gocadeli büyük
golan semer bel bağı
goşum atı işe bağlama takımı
göbçüklü sinirlenince söylenen söz daha çok kadınlar için söylenir
göksulu tam olgunlaşmamış meyva
göpçük çuval-kese gibi şeylerin köşesi
götteş arkadaş
götün götün gitmek geri geri gitmek
göynek fanila-atlet
gözer kalburun büyüğü
gurk yumurta üzerine yatan tavuk
gursak mide
guruca katıksız ekmek yeme
gücüle ancak
günaşı gün döndü-güna bakan- ay çiçeği
hamid at boyunduruğu
hanay iki katlı bir ev türü
hankırda nerede
haranı tencere
harım avlu, çit
hatıl hayvanların çeşmeden su içtiği havuz
havcara ezilen, bozulan
hayat evlerin önünde oturulacak açık kısım
he evet
hora şuraya
horanta aile fertleri
horanta aile
horata şaka
höykürmek acılı iken feryat etmek
ıhı işte
ırak uzak
ırlanma sallanma- oyalanmadan hızlı gel
ısılmak bayılmak
ısranı metalden hamur kesici
ipacı (ip ağacı) kilim dokuma tezgahı
ispirte kibrit
işii şey
kakaç saç üzerinde pişirilen et (kebap)
kalgımak zıplamak
kamçı hayvanlara vurmaya yarayan deynek ve deri sicim
kavrama Orakla ekin biçme
kavurga mısır patlağı
kelebekli hasta, zayıf (koyun için)
kepeç sürülmüş tarlalarda top top olmuş toprak
keprem sıkı, sır tutan
keşlik bir tür deri peyniri
kırklık hayvan kırkma makası
kırktırma kestirme
kofa sazlık
kölleme bulgur mısır gibi danelerin çerez niyetine haşlanaması  
kumpir patates
kupa çay veya su bardağı
kuskun koşulan hayvan için bağlama takımı
kuytu sessiz, güvenli yer
matıflamak Elden ayaktan düşmek, perişanlamak
meherleme Bağbozumu zamanına kalan üzüm, meyve
mertek ağaç destek- toprak örtülerde kullanılır
mıdıl sivriltilmiş metal çubuk
mıh çivi
motur traktör
mundar eti yenmeyen hayvan (uygun kesilmeyen hayvan)
musmul eti yenen hayvan
nacak balta
nana nane
netcen ne yapacaksın
nizbent zayıf, akranlarından geride kalan
ok arabaların önünde çeki hayvanlarının bağlandığı uzun ağaç
oku  düğün davetiyesi (Havlu, gömlek, eteklik gibi)
orak ekin biçim zamanı
önkürde orada
örtme baş örtüsü
örüm gece koyun otlatmaya kalkma
ötürekli  ötürüklü- mecazen çok zayıf
övendire ucu sivri demirli sopa-öküzlere yön vermede kullanılır
öz düver, kalın ağaçtan yapılmış kiriş
paldım deriden semer bağı
pardı ev örtüsünde kullanılan dikine  yarılmış ağaç parçaları
pastırma İki bisküvi arasında lokum sıkarak yeme
payam badem
püsküt bisküvit
sacak üç ayaklı saç ayağı
sakındırık sakındıran
salçca ekmeksiz yenilen
sallangaç salıncak
samıt işitmez 
seme sağır
senit yufka açma tahtası
sermeç topçanın közde pişirileni
sıklat sıkıcı hava
sımsır cimri
sındı makas
sındı makas
siğim göz yaşı veya suyun yavaş yavaş akması-
siğmek (kedi köpek)  işemek
sitil çadır bağı
sivişmek-sıvışmak bulunduğu yerden sessizce ayrılma
soğukluk hanay evlerin açık oturma yeri
söven harım sırığı
sövmek küfretmek
susa asvalt yol
sünmek uzamak-genişlemek
şabıla- ekşi kulak ekşi bir bitki
şarampol yol kenarlarındaki su kanallar
şarpı eşarp
şibidik terlik
şindi şimdi
şinik tahıl ölçü birimi
taa uzakta
takma kafa başkasının aklıyla hareket eden
tangırdatma gürültü yapma
tara küçük odunları, dalları kesici el aleti
tas su bardağı
tepsermek susamak, yorulmak
terazi  atların arabaya goşumla bağlandığı nokta
terslik hayvan dışkısının atıldığı yer
tınaz savrulmak üzere toplanmış taneli saman yığını
tokuç ağaç çamaşır dövücü
tolaşır dapbak dupbak giden
topça bir  çeşit sulu köfte
topuklamak koşmak-kaçmak
tüngümek zıplamak
urgan bükülmüş kalın ip
uskar babıç kösele ayakkabı
üvez sinek türü
verev peşrav- çapraz
yaa hayır
yaba ağaçtan saman savurucu el aracı
yabaltı ağaçtan saman yükleme el aracı
yağlık el havlusu
yanı gara börülce- karnı kara
yanış desen, motif
yarnım sırtım
yatı gece koyun otlatma
yavsılı uyuşuk
yerev tek katlı ev
yılık  eğri- dik durmayan
yuğgu taş silindir
yunmak yıkanmak
yüklük yataklık
yüklük yatak dolabı veya yeri
zaa galiba
zartalaklı gösterişli- kendini beğenmiş
zerdali kayısı
zerkildek çok gülen- delimsi
zevzek boş konuşan
zıbın gömlek
zıpçıklı deli dolu
zıpırdaklı çok hareketli
zıvanadan çıkmak çok sinirlenmek- kendine hakim olamamak
zivzivlemek gezinip durmak